Gemeentehuis Bronckhorst

Op 1 januari 2005 zijn vijf kleine gemeenten in de Gelderse Achterhoek samengevoegd en omgedoopt tot één gemeente met de naam Bronckhorst. Deze bundelt een veertigtal dorpen en buurtschappen tot een van de grootste plattelandsgemeenten van Nederland. Voor deze bijna 40.000 inwoners tellende gemeente ontwierp atelier PRO een gemeentehuis dat de nieuwe bestuurlijke eenheid overtuigend en elegant symboliseert. Het omringende unieke Gelderse landschap bood inspiratie voor de architectonische kristallisatie van de vorm.

Het landschap van de Achterhoek is zacht glooiend. Beken wateren af op de Oude en Gelderse IJssel. Boomgroepen en hagen zomen de vergezichten af. De agrarische verkavelingen zijn juist hoekig en volgen geknikte rechte lijnen. Op deze verschijningsvormen is subtiel gereageerd in het ontwerp van het gemeentehuis. De ambtenaren doen er hun werk, de gemeenteraad neemt er besluiten en burgers worden er bediend. En dat alles liefst op een overzichtelijke en zo transparant mogelijke wijze!

Op een puntvormig terrein tussen de Elderinkweg en een beekje nabij de doorgaande Rondweg langs het dorp Hengelo zijn twee licht naar buiten geknikte kantoorvleugels naast elkaar gelegd. De vleugels zijn ongelijk van hoogte en van de hoogste loopt het dak flauw hellend op. In het midden van de vleugels zijn aan de binnenzijden openingen aangebracht: één hoge voor de raadszaal en een lage voor de publieksbalies. Vanaf de Rondweg zien voorbijgangers het grote raam van de raadszaal. Omgekeerd vergaderen raadsleden met zicht op het kerktorentje van Hengelo. Op deze manier is er in het hart van het gemeentehuis doorzicht naar de vier windstreken, waar eerbiedwaardige boomgroepen en monumentale boerderijen liggen. Tegelijk is er in de middengang beschutting onder een voor lichtinval losgehouden dakvlak, tussen hoog opgaande zijmuren van geelwitte baksteen en op een kopshouten vloer.

Bronckhorst heeft een extreem energiezuinig gemeentehuis gekregen. Met de principes van passief bouwen is het met dit ontwerp mogelijk gebleken een EPQ van 0,36 te halen. Dit betekent een energiegebruik van slechts zesendertig procent ten opzichte van de norm volgens het bouwbesluit. De principes van het passief bouwen worden toegepast met gezond verstand. De ventilatie is CO2 gestuurd en gaat nooit verder terug dan tot éénderde van het minimum. Voor zover bekend is dit in Nederland nog niet gerealiseerd. Het gebouw heeft het hoogsthaalbare Green Calc A+ Label. Een sprekend voorbeeld van een ingreep ten behoeve van het passief bouwen zijn de luiken rondom het gebouw. De luiken zijn bedoeld om een teveel aan zonnewarmte buiten te houden waardoor het gebouw overdag niet te zeer opwarmt, maar vernieuwend is dat zij ’s nachts kunnen sluiten en zo de warmte binnen het gebouw vasthouden. De 280 isolerende luiken zijn door de kunstenaar Jaap Drupsteen van een reliëf voorzien.

Het gemeentehuis van Bronckhorst is voor de veertig dorpen en buurtschappen een kalm, ingetogen verblijf geworden dat een waardige plaats inneemt in het prachtige landschap van de Achterhoek.

Fotografie: Arjen Schmitz