Passiefhuis te Zwartebroek

Van de mensen die een bouwperceel kunnen kopen, zijn er maar weinig die een mooie en ruime plek bemachtigen in het landschap. De toekomstige bewoners van dit passiefhuis hebben dat geluk wel. Ze hebben van Staatsbosbeheer grond gekocht in een prachtig stukje landelijk gebied op de westelijke Veluwe. Het perceel ligt tussen singels, bossages, slootjes en kleine weilanden. Aan de oostkant heeft Staatsbosbeheer nog steeds terreinen waar zeldzame vogelsoorten huizen. André de Ruiter Architectuur bna i.s.m. HIGH FIDELITY Architectuur krijgt de opdracht voor het ontwerp en planontwikkeling. Het ontwerpproces begint met het uitwerken van een programma voor een ruim woonhuis, met een flinke schuur en een carport. De verschillende plekken in het huis moeten een uitgekiende relatie hebben met het omringende landschap. De wens is een huis te ontwerpen met een eigentijds en strak uiterlijk, gecombineerd met een warme en landelijke sfeer. Een modern huis, gericht op het buitenleven. De opdrachtgever verdient zijn brood met het meten aan en certificeren van industriële processen. Hij weet alles van energiestromen, en dus ook van stromen energie die ongebruikt de lucht in gaan: Warmte in onze woonhuizen! Op het moment dat het ontwerp zijn globale contour gevonden heeft, komt hij met zijn wens om het huis verder te ontwikkelen als een passiefhuis.

Advies en proces

Naar het inzicht van de architecten is het verstandig om het plan in bouwteam te ontwikkelen. Het ontwerpen van een passiefhuis is complicerend en het bijtijds aan tafel uitnodigen van uitvoerende partijen en de nodige expertise voorkomt vervelende verrassingen in een latere fase. Met passiefhuisadviseur Robert de Bourgraaf kijken we naar het voorlopig ontwerp, om tot een globaal inzicht van de gewenste passiefhuis ingrepen en installatieconfiguratie te komen. Samen met de opdrachtgevers bezoeken we andere passiefhuizen om ons te oriënteren. Al snel komen we tot de conclusie dat we het casco van het huis willen laten bouwen door de Duitse firma Brüggemann Effizienzhaus uit Neuenkrichen – Duitsland. We hebben in Brabant een prachtig passiefhuis bezocht waarvan het casco door firma Brüggemann gemaakt is. De aard van ons ontwerp geeft aan dat Brüggemann de geschikte bouwsystematiek en kennis in huis heeft om de basis te realiseren. Voor het uitwerken van de technische installaties wordt de firma Van Veldhuizen Energie gevraagd. Het ontwerp wordt van een 'gewoon' voorlopig ontwerp verder gebracht tot een 'passief' definitief ontwerp – klaar voor een aanvraag bouwvergunning – waarbij architectuur, cascotechniek en installatie passiefhuis-proof zijn. De mensen van Brüggemann sturen ons naar het NEI (Niedrig Energie Institut) in Detmold, Duitsland, om het ontwerp verder te verfijnen en te laten toetsen op de passiefhuisnorm. De specialisten van het NEI zijn erg ervaren en creatief om de laatste Joule uit de omgeving in huis te krijgen en daar te houden. Hoewel het ontwerp in het begin is ingezet als een gewoon huis, geeft de passiefhuis-eis geen noodzaak tot grote aanpassingen in het ontwerp. We halen de norm met optimalisatie door kleine aanpassingen.

Passiefhuistechniek

De vloer is een gangbare VBI systeemvloer met een Rc van 4,0 m2K/W, waarop een laag van 20 cm polystyreenschuim wordt gelegd. Het huis is gefundeerd op staal. Het casco wordt gemaakt met prefab houten wand- en dakelementen die een ribbenstructuur hebben van Finnjoist elementen van 40 cm hoogte. Deze ribben hebben vanwege hun dunne lijf van osb-plaat een lage warmtetransmissie. De wanden zijn gevuld met cellulose. Daarmee komt de Rc-waarde van de wanden rond de 10 m2K/W te liggen. Het casco wordt luchtdicht opgeleverd. De electriciteitsdozen zijn luchtdicht en zitten af fabriek in de wanden. De ramen zijn van fa. H. Buck en speciaal voor passiefhuizen ontwikkeld. Ze zijn drievoudig beglaasd. De installatie heeft de volgende componenten: Het huis wordt verwarmd met een vloerverwarming en inblaas van op temperatuur gebrachte verse buitenlucht. De vloerverwarming krijgt energie via de aardsonde en warmtepomp. Het hart van de luchtbehandeling is een unit van Zwitserse firma Hoval, die state-of-the-art producten maakt voor w-installaties in gebouwen. Deze unit wint de warmte terug uit de af te voeren binnenlucht en voegt via de warmtepomp opgetransformeerde aardwarmte toe aan de in te blazen buitenlucht. Het theoretische rendement van de luchtbehandelingskast is 113%, wat bereikt wordt door niet alleen via een warmtewisselaar de warmte aan de lucht te ontrekken, maar ook de condensatiewarmte uit de waterdamp van de binnenlucht te benutten. Om het comfort van de luchtbehandeling te vergroten, hebben we de Nederlandse installateur opdracht gegeven Duitse standaarden te volgen voor kanaaldiameters en stroomsnelheid in de circuits. Op het dak komen zonneboilers t.b.v. warm tapwater. Fotovoltagepanelen, die op afstand op het erf staan, drijven de warmtepomp en luchtbehandelingsinstallatie aan en voorzien voor zover mogelijk het huis van elektriciteit. Weersgestuurde actieve zonwering moet te grote opwarming van het huis tegengaan. Architectuur Het huis krijgt gevels met een beschieting van onbehandeld western red cedar. De opdrachtgeefster houdt van de warme uitstraling van puur hout en het natuurlijke proces van vergrijzing. De gevels van het bijgebouw worden van donker gebeitste grenen wankantplanken. Het dak wordt gemaakt van verzinkte golfplaat, in een bouwkundige detaillering die de scherpte van de het plaatmateriaal laat zien. Het golfplaat krijgt op deze manier een onverwacht cachet. Het gebruik van dakoverstekken en houten spanten geven het huis een veranda die een prettig intermediair is tussen interieur en landschap. Het huis heeft een centrale wintertuin en woonkeuken aan de oostzijde, waar het terrein van Staatsbosbeheer ligt. De zitkamer is georiënteerd op de zuid-westzijde. Aan de westzijde is een werkplek en kinder- cq. kantoorruimte. De carport ligt dicht bij de toegang van het perceel aan de noordkant. Bouwen Inmiddels is de fundering gestort en wordt het casco geplaatst door Brüggemann. De opdrachtgever heeft het bestek opgedeeld in deelopdrachten die hij laat aanbesteden. Hij voert zelf de bouwregie. De architecten hebben een uitgebreid bestek gemaakt en geven in de uitvoering advies op afroep. Herfst 2012 is de verwachting te kunnen opleveren. Partijen architect: Andre de Ruiter architectuur bna i.s.m. HIGH FIDELITY Architectuur constructeur: Adviesbureau voor bouwconstructies Van Ooi casco: Brüggemann Effizienzhaus - www.bruggemanneffizienzhaus.de installaties e en w: Veldhuizen Energie - www.veldhuizenenergie.nl passiefhuisadvies: Niedrig Energie Institut en Robert de Bourgraaf